She's Gotta Have It recensie: wraakjurken en woke zijn

Met Thanksgiving heeft Netflix ons gezegend met een moderne remake van Spike Lee’s klassieker, She’s Gotta Have It. De film is ver voor mijn tijd, dus heb ik met een frisse blik de serie tot me kunnen nemen. Zoals het echte binge-culture betaamt, heb ik de 10 afleveringen binnen 2 dagen verorberd. Er zijn veel positieve aspecten aan de serie, maar het is inmiddels vijf jaar geleden dat Scandal, voor het eerst sinds de jaren ’70, een zwarte vrouw als hoofdrol in een Amerikaanse serie introduceerde. Ik zou nooit stellen dat we sindsdien verwend zijn - the more black, the better - maar de tijd om slechts dankbaar en niet kritisch te zijn, is definitief voorbij, met dank aan series zoals How To Get Away With Murder, Black-ish, Being Mary Jane, Insecure, Queen Sugar en Greenleaf

Door Melissa Rodrigues

De hoofdpersoon in She’s Gotta Have It is Nola, een zwarte kunstenares die in Fort Green, Brooklyn woont. Naast de dagelijkse geldzorgen, gentrificatie-ergernissen en hoofdpijn van de drie mannen die ze op rotatie heeft, komt Nola over als een sterke vrouw. Een vrouw die weet wie ze is, wat ze wil en waar ze voor staat. Dat geldt voor haar persoonlijkheid, haar kunst, maar ook heel expliciet voor haar seksualiteit. Toch krijgt iemand haar aan het wankelen. Na een bezoek aan haar vriendin loopt ze over straat. Een man spreekt haar aan, zij reageert. Hij doet agressief, zij doet agressief terug. Ineens staat de man achter haar en grijpt hij haar vast. Nola reageert zoals ik ook zou willen dat ik reageerde als iemand mij ongewenst aanraakte: ze schreeuwt naar de man, slaat hem van zich af en rent weg. 

Een van de dingen die ik het meest waardeerde aan de serie was hoe genuanceerd Nola’s ervaring in beeld wordt gebracht. De dagen na de gebeurtenis is ze niet meer zichzelf. Haar vriendinnen maken zich zorgen om haar en ze heeft een pauze zonder haar mannen ingelast. Vervolgens twijfelt ze hoe ze deze gebeurtenis kan delen met de mannen, gezien ze nog wel een gezonde relatie met hen wil onderhouden. Mannen hebben de neiging om overal een pragmatische blik op te werpen, terwijl je soms gewoon troostende woorden wil. Ook koopt Nola een wraakjurk, die in de praktijk bewijst dat het heel lastig is om een gezonde relatie te onderhouden met mannen aangezien ze zo fucking problematisch kunnen zijn. Ondertussen vindt Nola een manier om haar woede door middel van straatkunst te kanaliseren.

Credit: David Lee. Netflix.

Credit: David Lee. Netflix.

De reactie van de mannen is voorspelbaar. “Je moet de politie bellen!”, “Je moet jiujitsu leren!”, “Je moet me hem in elkaar laten slaan!” en de ultieme dooddoener “Wat deed je sowieso zo laat op straat?” De naïviteit van Jaimie die denkt dat de politie tijd wil besteden aan straatintimidatie, is aandoenlijk. Dat Greer denkt dat Nola of vrouwen in het algemeen letterlijk een vechtsport moeten aanleren om normaal over straat te kunnen, is frustrerend. En dat Mars geweld met geweld wil bestrijden toont aan dat hij de ernst van straatintimidatie niet kan bevatten. De victim-blaming die volgt is het logische gevolg van deze pragmatische houding. Zelfs mannen die met je begaan zijn, vinden dat jij als vrouw verantwoordelijk bent voor je veiligheid en niet dat andere mannen verantwoordelijk zijn voor het lastigvallen van vrouwen.

Daarna volgt, ook heel herkenbaar, Nola’s wraak. Ik vind dat elke vrouw een revenge dress moet hebben. Een revenge dress is belangrijk, of het nou is om wraak te nemen op je ex of voormalig beste vriendin. Of in het geval van Nola, om weer even het gevoel te hebben alsof je in ieder geval ergens controle over hebt. Nola koopt die van haar in een boetiekje waar ze de racistische medewerkster nonchalant op haar plek zet. Ondanks dat Nola zich het jurkje niet kan veroorloven, zegt ze tegen haar vriendin dat ze het echt nodig heeft. Haar vriendin gaat hiermee aan de haal en het lukt haar om Nola op basis van deze impulsieve en onverstandige aankoop te victim blamen. Who needs enemies with friends like that?

Niet geheel verrassend zijn de reacties van de mannen wederom zeer problematisch en typisch. Als Nola de jurk aandoet voor een date met Jaimie in een sjiek restaurant, springt hij hoog en laag om niet te zeggen dat hij de jurk eigenlijk ordinair vindt. Vervolgens zegt hij dat “ze niet zo’n jurkje aan moet doen als ze de aandacht die erbij komt niet wilt.” The audacity. Als ze de jurk aandoet om te gaan stappen met Mars, wordt ze wederom lastig gevallen. Alsof het al niet erg genoeg is om eraan herinnerd te worden dat je als vrouw echt nergens rustig kan zijn, geeft Mars ook nog eens in niet zoveel woorden de jurk de schuld. Daarna loopt een afspraak met Greer ook niet goed af. Nola voelt zich beklemd en het jurkje lijkt niet zoveel te helpen als ze zou willen. Dat is het besef dat verandering alleen van binnenuit kan komen, hoe hard je ook zou willen dat het makkelijker dan dat zou zijn.

Wokeness komt van unapologetically black zijn.

Naast de rode lijn van Nola’s straatintimidatie en de nasleep ervan, zijn er ook (te?) veel  vertakkingen. Het nut van de verhaallijn van Nola’s beste vriendin die een louche bilvergroting ondergaat met een dramatisch einde is me geheel ontgaan. De gentrificatie van Nola’s wijk en alle gevolgen van dien kwamen daarentegen heel erg passend en authentiek over. Hetzelfde geldt voor de verhaallijn van Jaimie, wiens biraciale vrouw overduidelijke signalen van geïnternaliseerd racisme vertoont. Daarnaast moet Jaimie als zwarte man geboren in een achterstandswijk, zijn lichte, zwarte zoon helpen met navigeren op een overwegend witte privéschool. Ook deze verhaallijn voelt aan als een genuanceerde vertolking van zwartheid. 

De serie probeert een heleboel. Het lijkt alsof de schrijvers een jaar lang black Twitter hebben gevolgd en alle woordenboekelementen erin hebben verwerkt, zonder de grammatica te begrijpen. De serie mist nuance en had wat subtieler mogen zijn. Door de tijd waarin we leven, de combinatie van opzichtig racisme en sociale media die onze wereld steeds kleiner maken, zijn we ons hyperbewust van ons zwart-zijn. En om onszelf te verdedigen tegen dat opzichtige racisme, moeten zwarte mensen woke zijn. Maar woke-ness komt niet van alle terminologie kennen. Woke-ness komt uit unapologetically zwart zijn. Of in Nola’s geval, een zwarte vrouw met een grote mond in een gegentrificeerde wijk in New York met een witte buurvrouw, die het met drie mannen en een vrouw tegelijk doet. En schijt heeft.